طراحي حرارتي بويلر بازياب نيروگاهي

 

 

چكيده :با توجه به ا هميت بو يلر بازياب بعنوان يكي از اجزاي اصلي نيرو گاههاي سيكل تركيبي و روند رو به رشد استفاده از نيروگاههاي مزبور در صنعت برق كشور در اين مقاله نخست نقش بويلر بازياب به اختصار توضيح داده مي شود. سپس گام هاي طراحي يك بو يلر بازياب نيروگاهي به همراه طراحي يك نمونه متداول از بويلر هاي بكار رفته در نيروگاههاي سيكل تركيبي كشور ارائه مي گردد. در پايان پاسخهاي به دست آمده  از شيوه عنوان شده با مشخصه هاي  واقعي بويلر نيروگاه  مقايسه شده و نتيجه گيري لازم بعمل مي آيد.

واژه هاي كليدي: انتقال حرارت كاربردي،نيروگاه ، سيكل تركيبي ، بويلر ، بويلر بازياب ، طراحي حرارتي

1   -  پيشگفتار

     امروزه روشهاي بسياري براي انجام محاسبات طراحي حرارتي - سيالاتي بويلرهاي نيروگاهي وجود دارد . برخي از اين روشها در انحصار شركتهاي سازنده قطعات نيروگاهي مي باشد . در اينجا با توجه به اصول انتقال حرارت و معادله هاي حاكم بر بويلر هاي بازياب ، روشي براي طراحي حرارتي بويلر ارائه مي گردد. روش مذكور با انجام مراحل سعي و خطا تكميل و اصلاح شده است.بر اساس اين روش سطوح حرارتي مورد نياز در بويلر تعيين          مي گردند.

  2-  بويلر بازياب

ابتدا  نحوه عملكرد بويلرهاي بازياب  به اختصار توضيح  داده مي شود و در ادامه روند  طراحي آن  تشريح مي گردد.

2-1 -  كليا تي  در مورد بويلر بازياب  حرارتي

محصولات احتراق خروجي از توربين گاز، به دليل درجه حرارت بالايي كه در فشار خروج(تقريبا فشار محيط) دارند،  هنوز قابليت بازيابي انرژي دارند. بنابراين جهت بازيافت حرارت ، اين محصولات را به درون يك مبدل حرارتي (بويلر بازياب ) فرستاده واز آن براي گرمايش آب و توليد بخار استفاده مي شود.سرانجام، بخار توليدي  مي تواند به مصارف مختلف صنعتي مانند :استفاده در چيلرهاي جذبي، كاغذ سازي ، پتروشيمي و... برسدويا اينكه  براي توليد قدرت الكتريكي  در يك توربين بخار استفاده شود .

بويلر بازياب حرارتي نقطه اتصال سيكل گاز و بخار در نيروگاههاي سيكل تركيبي مي باشد . از اين رو، هر گونه اعمال دقت و ظرافت در طراحي اين جزء مي تواند افزون بر جلوگيري از اتلاف انرژي حرارتي  محصولات احتراق سيكل گازي ،  نقش به سزايي در تا مين كميت و كيفيت بخار مورد نياز سيكل بخاري داشته باشد.

در بويلر بازياب حرارتي به سبب عدم وجود شعله ، انتقال حرارت تشعشعي بسيار ناچيز ( حدود 2 درصد)            مي باشد.بيشترين ميزان انتقال حرارت  از طريق جابجايي بوده وبا سرعت عبوري گازهاي حاصل از احتراق رابطه مستقيم دارد. با استفاده از لوله هاي فين دار و افزايش سرعت دود عبوري ضريب انتقال حرارت خارجي لوله ها افزايش مي يابد. اين افزايش در انتقال حرارت با كاهش فشار دود عبوري همراه مي باشدكه اثري معكوس بر راندمان كلي سيكل خواهد گذاشت . بايد دانست ، هر چه افت فشار در بويلر بيشتر باشد ، بايد فشار دود در خروجي توربين گاز بالاتر درنظر گرفته شود. از اين رو، ابعاد بويلر به گونه اي طراحي مي گردد كه با يك افت فشار كمينه ، بيشترين ضريب انتقال حرارت به دست آيد.

نكته ديگر در طراحي بويلرهاي بازياب شيوه گردش آب در لوله هاي اواپراتور1 مي باشد . در بويلر افقي  با لوله هاي عمودي (  جهت حركت دود بصورت افقي است  )  معمولا گردش بصورت طبيعي انجام مي شود .

در لوله هاي با قطر كوچكتر كه  بصورت افقي  در بويلر قرار داده مي شوند گردش بصورت اجباري ميباشد . در اين بويلرها براي گردش سيال در اواپراتور، از يك پمپ سيركوله 2 استفاده مي كنيم . انرژي مصرفي توسط پمپ بصورت يك مقدار منفي در بالانس انرژي حساب مي گردد .

در گردش اجباري ، لوله هاحرارت بيشتري را در مقايسه با گردش طبيعي جذب مي كنند. تعادل جريان آب و بخار و خطر سوختن لوله ها  3 در انتخاب نوع گردش عامل بسيار مهمي مي باشد ]2[.

 

 ۲- 2 – روند طراحي يك بويلر بازياب حرارتي دو فشاره

در اينجا يك بويلر دو فشاره افقي با سيركولاسيون طبيعي  طراحي مي گردد . نمودار تغييرات دماي دود و دماي آب وبخار در المان هاي حرارتي بويلر (سوپرهيترها 1، اواپراتورها واكونومايزرها 2 ) بصورت زير مي باشد:  

براي محاسبه دماي محصولات احتراق خروجي از بويلر از روش زير استفاده مي شود. با توجه به در صد گوگرد در دود خروجي و نمودار زير كمينه دماي سطح فلز براي جلوگيري ازرسيدن به نقطه شبنم 3 تعيين مي شود .در ادامه با دماي بدست آمده  و رابطه زير دماي دود خروجي بويلرمحاسبه مي گردد:. 

                           ( دماي محصولات احتراق خروجي  +  دماي آب ورودي  )   =  دماي حداقل سطح فلز (1                    

 

 

اينك با داشتن مشخصه هاي ترموديناميكي مي توان اختلاف دماي متوسط لگاريتمي1 هر المان را بدست آورد ]3[.در گام بعدي تعداد لوله هاي عمود بر جريان دود و ارتفاع بويلر  بر اساس روابط زير بدست مي آيد:


s  =  دبي بخار 

   ρ =  جرم حجمي بخار

 VS   =    سرعت بخار

  
 NT  =    تعداد لوله ها عمود بر جريان 

g  =   دبي دود

  ρ   =   جرم حجمي دود

A     =   سطح مقطع عبور دود

   Vg=   سرعت دود

 

اكنون با توجه به معادلات حاكم بر مبدلهاي حرارتي ،  رابطه هاي تعيين راندمان فين ها ، تعيين ضريب انتقال حرارت خارجي  و ضريب كلي انتقال حرارت 1(U) ارائه مي گردد . بايد افزود، اثر ضريب انتقال حرارت داخلي بسيار ناچيز مي باشد.

                                                    

                                                                15: q=UA*LMTD

                              

پارا مترهاي بكار رفته در رابطه هاي پيشين به صورت زيرمي باشند:

قطر خارجي لوله                                                   d0

ضريب هدايت حرارتي دود                                    kg

تعداد فين ها بر واحد طول                                      n

لزجت سينماتيكي دود                                              μ                 

ضخامت فين                                                          b

ظرفيت گرمايي ويژه دود                                        CP

ارتفاع فين                                                              h

ضريب هدايت حرارتي لوله                                    Km  

گام عرضي                                                           ST

راندمان يك فين                                                       φ

تعداد لوله ها در عرض                                         NT

راندمان كلي فين ها                                                  η        

عرض بويلر                                                           W

ضريب انتقال حرارت كلي                                        U

طول لوله ها                                                           L

سطح حرارتي هر المان                                             A

گذر جرمي دود بر واحد سطح                               G

تعدادرديف لوله ها در طول براي هر المان              NH

بر اساس رابطه هاي16 و 17  سطوح حرارتي مورد نياز براي هر المان (A) وتعداد رديف لوله هاي آن را (NH )

مي توان بدست آورد [1] .

2-3  طراحي يك نمونه عملي 

        در اينجا به منظور بررسي درستي رابطه هاي ارائه شده به طراحي  بويلر بازياب نيروگاه قم كه از نوع گردش طبيعي (بويلر افقي ) و سه فشاره مي با شد  پرداخته مي شود .

براي طراحي بويلر بازياب نيروگاه قم ، داده هاي زير كه توسط شركت ABB سازنده بويلر ارائه شده بعنوان معلومات مساله  در نظر گرفته شده است ]1[:

1 ) مشخصات آب ورودي به بويلر (شامل دما و دبي اب )

2 ) مشخصات بخار خروجي از قسمت فشار قوي (شامل دما، فشار و دبي بخار)

3 ) مشخصات بخار خروجي از قسمت فشار قوي (شامل دما، فشار و دبي بخار)

4 ) مشخصات محصولات احتراق خارج شده از توربين گاز ( شامل دما و دبي دود)

5) دماي آب خروجي از اكونومايزر آب تغذيه

6) دماي بخار خروجي از سوپر هيتر فشار قوي دما پايين

7 ) استفاده از بخار فشار قوي و متوسط در توربين و بخار فشار ضعيف براي عمل گاز زدايي در دي اريتور1 (سه سطح فشار)  

 8) طراحي براي بار حداكثر و  دماي 31 °C   ( دماي محيط )

 9) مصرف  گاز طبيعي در محفظه احتراق

10) در نظر گرفتن  2%  اتلاف انرژي حرارتي تشعشعي در بويلر

بويلر بازياب نيروگاه قم براساس شكل پيوست شامل ده المان حرارتي به ترتيب زير مي باشد :

1) سوپر هيتر فشار قوي دما بالا  HP.SH.HT…………………………………………………                                                           

2) سوپر هيتر فشار قوي دما پايينHP.SH.LT…………………………………………………

3) اواپراتور فشار قوي HP.Evap…………………………………………………………..

4) اكونومايزرثانويه فشار قوي2nd.HP.Eco………………………………………………….

5) سوپر هيتر فشار متوسطIP.SH…………………………………………………………...

6) اواپراتور فشار متوسطIP.Evap………………………………………………………….

7) اكونومايزراوليه فشار قوي1st.HP.Eco……………………………………………………

8) اكونومايزر فشار متوسطIP.Eco………………………………………………………….

9) اواپراتور دي اريتورDea.Evap………………………………………………………….

10) اكونومايزرآب تغذيهF.W.Eco………………………………………………………..

با توجه به روابط داده شده وبا مشخصات مذكور داريم :

NT = 58   ,  L = 15.3 m                                                                                                

المان حرارتي

LMTD(ºF)

U(BTU/ft2hrºF)

Q(BTU/hr)

A(ft2)

NH

N

HP.SH.HT

146

68.67

106*28.5

2843

3

2

HP.SH.LT

241

67.8

106*69.7

4263

4

4

HP.Evap.  

133

83.2

106*219.3

19876

16

18

2nd.HP.Eco

79

80.7

106*94.6

14803

12

12

IP.SH       

117

9.85

106*3.07

2662

3

2

1st.HP.Eco.

88

78.58

106*82.8

11967

10

12

IP.Evap.   

33

77

106*21.9

8729

7

4

IP.Eco.     

31

76.6

106*3.8

1625

2

1

Dea.Evap.

47

76.44

106*6.6

1830

2

4

F.W.Eco. 

82

75.59

106*42.2

6839

6

6

ستون آخر در جدول فوق (N) مربوط به مقادير واقعي بويلر بازياب نيروگاه قم مي باشد . مقادير محاسبه شده با در نظر گرفتن 17 درصد ضريب اطمينان در ستون N H    نشان داده شده است . مقايسه بين مقادير فوق نشا نگر دقت نسبتا بالاي روش طراحي مذكور است.

3-                نتيجه گيري

            با توجه به نتايج بدست آمده از بررسي موردي يك نمونه عملي ( بويلر بازياب نيروگاه قم ) كه بر اساس روند طراحي ارائه شده انجام شده بود، مي توان از اين روش براي طراحي هرنوع بويلر بازياب با آرايش دلخواه ( از نظر قرار گيري المان ها ) استفاده نمود.

همانطور كه پيشتر به نظر خوانندگان رسيد ، روش هاي گوناگوني براي طراحي بويلر هاي بازياب وجود دارد كه بررسي هر كدام از اين روش ها ما نند انجام محاسبات دقيق با تعيين عدد ناسلت 1 در لوله ها ، استفاده از نمودار هاي ارائه شده در اين زمينه پيشنهاد مي گردد.

                        

 

4-                منابع

1)    شركت ABB  ، “ گزارش  فني بويلر بازياب  نيروگاه قم “  ، مركز اسناد  نيروگاه قم ،1994.

2) اينكروپرا ،“ انتقال حرارت “ 1367.

3) V.Ganapathy ,"Applied  Heat  Transfer " ,Pennwell  Books, 1982.     .